[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e
Petak, 15. 10. 2004.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Iz Bujanovca i Preševa iselilo se 11.000 Srba u poslednjih 60 godina

Sela u koja nikada nije "zalutao" evro

U Gramadi, gde žive samo Srbi, nikada nije bilo škole, srpska odeljenja u obližnjoj Letovici su zatvorena pre 20 godina, nema puta, ni ambulante

BUJANOVAC/PREŠEVO - Gramada je jedino selo nastanjeno samo srpskim stanovništvom u Kopnenoj zoni bezbednosti, koja se proteže duž administrativne linije sa Kosmetom u opštinama Bujanovac i Preševo. Broji tačno 12 stanovnika, a najmlađi su Zoran Pešić i Zoran Anđelković koji imaju po 40 godina. Nema albanskog stanovništva zato što su uslovi za život toliko loši da se Albanac koji je kupio dve kuće u selu 1996. godine vratio odakle je i došao, u obližnje selo Dobrosin.

Nemaju čak ni prodavnicu

A uslovi za život su zaista nikakvi. Od silnih miliona evra i dinara koja su preko opštine, u kojoj lokalnu vlast drže Albanci, Koordinacionog tela i raznih humanitarnih organizacija, u poslednje tri godine uložene u Bujanovcu i Preševu, u Gramadu nije zalutao ni jedan jedini ni evro, ni dinar.

Nema vodovoda, nema telefona, nema čak ni prodavnice. Struja je pojačana u obližnjoj Letovici, selu koje nastanjuju Albanci, ali u Gramadi ne. Put je takođe, obnovljen samo do Letovice. Najbliža ambulanta je u Nesalcu, nastanjenom Albancima, pa Srbi iz Gramade po usluge lekara dolaze čak u 13 kilometara daleki Bujanovac.

- Poslednji put su svatovi zaigrali u Gramadi 1983. godine kada se ženio moj brat Ljubomir. Živeli su sa snajom pet-šest godina u selu, a kada su došla deca, preselili su se u Bujanovac. U Gramadi nikada nije bilo škole, a srpska odeljenja u obližnjoj Letovici su zatvorena pre 15-20 godina - kaže Zoran Anđelković, jedan od dvojice najmlađih 40-godišnjih Gramađana.

Kako kaže, nikada nisu imali pritiske od albanskog stanovništva, nije bilo nasilja, pretnji ili napada na imovinu. Kako se usuđujemo da primetimo, to nije ni potrebno. I Gramadi je, kao i desetinama sela u Kopnenoj zoni bezbednosti, koja su nekad nastanjivali Srbi, sudbina zapečaćena. Nema budućnosti i Albancima preostaje samo da koju godinu budu strpljivi, da se na miran i demokratski način, kupovinom zemlje, reše i jedinog preostalog, čisto srpskog sela u ovom delu KZB.

Na prostoru Kopnene zone bezbednosti, u širini od pet kilometra duž administrativne linije sa Kosmetom, sela koja su do pre 50 godina bila nastanjena srpskim meštanima, sada su više od 90 odsto jednonacionalna, sa žiteljima Albancima. Malo je višenacionalnih sredina u kojima jedni pored drugih žive Srbi i Albanci. Srbi su, razume se, u takvim selima u manjini. Tako je u Biljači, Oslaru, Samoljici, Reljanu, Ašanu, Rajincu, Turiji.

Njive zarasle

U Malom Trnovcu, nekada čisto srpskom selu u opštini Bujanovac, više nema Srba. Njive su zarasle u korov, a od nekih kuća ostali su samo temelji. Posle rata u ovom selu je bilo oko 60 srpskih kuća, tokom šezdesetih godina Srbi se masovno iseljavaju prodajući imanja Albancima, tako da danas u ovom selu nema ni jedne srpske kuće. Dvoje poslednjih Srba, staraca, ubijeno je 22. juna 2.000. godine. Počinioci nisu nađeni. Veliki Trnovac, nekada takođe čisto srpsko selo, (i još se vodi kao metoh manastira Hilandar) znatno se proširio, ali u njemu više nema Srba. Danas je Veliki Trnovac jedno od najvećih sela u bujanovačkoj opštini i broji oko 1.000 domova.

Razrađene metode pritiska

Procenjuje se da se u poslednjih šezdeset godina iz opština Bujanovac i Preševo iselilo oko 11.000 Srba. Podaci Eparhije vranjske, koja u ovim opštinama ima pet parohija: Preševsku, Reljansku, Biljačku, Levosojsku i Bujanovačku, to potvrđuju.

Prema tim podacima, pre Drugog svetskog rata u Preševu i okolnim selima Trnavi, Cakanovcu, Trnavskoj reci, Norči, Oraovici i Miratovcu, bilo je 680 domova sa oko 4.000 Srba. Prema istim izvorima, na tom terenu je bilo 550 albanskih domova sa oko 3.500 stanovnika. Danas je taj odnos sasvim drugačiji. U Preševu i okolini ostalo je oko 3.500 Srba, dok se broj Albanaca popeo na preko 30.000.

Pre Drugog svetskog rata u gradu Bujanovcu je bilo oko 500 srpskih domova, oko 20 albanskih i isto toliko romskih. Sada je broj srpskih domaćinstava oko 650, broj albanskih domaćinstava se približio ovoj cifri, kao i broj romskih kojih ima oko 400.

Metodi pritiska na Srbe su različiti i nepromenjeni posledenjih 50 godina. Da li se to ogleda u uništavanju bašte i letine, u uskraćivanju investicija i ulaganja ili, čak, u brutalnim ubistvima. Najgore se primenjuje kada ne uspeva "ekonomska varijanta", kada žrtva uporno odbija da proda imovinu i nema nade da će se predomisliti.

Ne prestaje iseljavanje srpskih porodica

Železnička stanica je srpsko naselje u Preševu. U to mesto su se 1968. godine doselile porodice koje su bile prinuđene da odu iz Preševa, Oraovice, Ljanika i drugih mesta i tada je brojalo oko 150 domova. Danas u njemu ima i oko 50 albanskih kuća. Kako se kretao odnos stanovnika između Srba i Albanaca na području Preševa najbolje se vidi na primeru Trnave, srpskog sela u kome je do 1945. godine bilo 60 srpskih i 50 albanskih domova. Taj odnos danas izgleda - devet srpskih i 150 albanskih kuća. Sličan se proces odvijao i u Norči, Trnavskoj Reci, Miratovcu.


Slađana Majdak


vesti po rubrikama

^društvo

16:13h

Iz Bujanovca i Preševa iselilo se 11.000 Srba u poslednjih 60 godina

16:22h

Glas istražuje: Ko je organizovao i finansirao prekjučerašnji miting Srba sa Kosova u Beogradu

16:30h

Vaskrsao jezik Miloševićevog doba

16:39h

Skupština Srbije počela raspravu o rebalansu budžeta

16:47h

Bugarska nam ne uvodi vize

16:55h

Neće biti otpuštanja u zdravstvu

17:03h

Inspekcija Ministarstva zdravlja juče u apoteci "Prima" nije našla zabranjeni antireumatik "vioks"

17:11h

Jukom pokreće otvaranje dokumenata tajnih službi

 


     


FastCounter by LinkExchange