[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Nedelja, 24. 8. 2003.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Srpska pravoslavna crkva objavila Memorandum Svetog arhijerejskog sinoda o Kosovu i Metohiji

Na svetoj zemlji večita stradanja

Na 215 strana objašnjeno je zbog čega je problem Kosmeta star nekoliko vekova. Od Srbije se traži da novim ustavom donese da niko i nikada nema pravo da se odrekne Kosova i Metohije

Srpska pravoslavna crkva, deleći sudbinu svoga naroda, nastoji da bude najpouzdaniji svedok njegovih iskušenja, od kojih su najveća i najtragičnija na Kosovu i Metohiji. Duboko zabrinut za sudbinu Kosova i Metohije, svih ljudi koji tamo žive i svetinja koje postoje, Sveti arhijerejski Sabor SPC priredio je i objavio Memorandum o Kosovu i Metohiji.

Na 215 strana podrobno je objašnjeno zbog čega problem Kosova i Metohije nije od juče, nego je star nekoliko vekova. Problem Kosova, kaže se u Memorandumu, ne može se razumeti bez poznavanja istorije Kosova i Metohije, o čijoj pripadnosti srpstvu i pravoslavlju svedoči i 1300 crkava i manastira, koji se na tom prostoru nalaze u kontinuitetu od 12. do 20. vek.

Problem vekovima

Problem Kosmeta nije od danas, ni od juče, nego je star nekoliko vekova. Osim turske viševekovne okupacije i šiptarske velikoalbanske ekspanzije, ovaj problem su posebno osložnili: nacistička okupacija (1941- 1945), komunistička nedemokratska i anstisrpska vlast za poslednjih 55 godina i, u zadnje četiri godine, zapadno evroameričko "robusno" uplitanje u dramu Kometa, koja još traje, a intervencija je ionako teško stanje još više pogoršava, te problem Kosova preti da se završi nebivalom tragedijom za srpski narod i njegovu crkvu na Kosovu i Metohiji.

Istorija Srba na Kosovu i Metohiji počinje u 7. veku, i ubrzo krštenjem i ulaskom u hrišćansku civilizaciju pravoslavne Vizantije. Baveći se istorijom, Memorandum govori o srpskoj srednjevekovnoj državi na Kosovu i Metohiji, srpskom Crkvom, bitkom na Kosovu polju 1389, pojavom Albanaca, odnosno Arbanasa, kojih je pre dolaska Turaka bilo svega dva do tri odsto, zapadno od Đakovice, zatim dolaskom Turaka, velikom seobom 1690. i onima koje su usledile tokom narednih vekova.

Posebno je obrađeno stradanje Srba na Kosovu i Metohiji u 19. veku i stradanje do oslobođenja Kosova 1912, kao i stradanja tokom Prvog i Drugog svetskog rata. U ovom delu navedena su i imena ubijenih sveštenika, kao i stradanja svetinja.

Zabranom povratka kosovskometohijskih Srba koje su Šiptari prognali za vreme rata, a koja je ozvaničena na sednici Skupštine FNRJ 6. marta 1945, počinje deo Memoranduma posvećen stradanjima pod komunističkom vlašću 1945-1990. godine, kao i u vreme Slobodana Miloševića. Autori Memoranduma objasnili su situaciju pred početak najnovijeg konflikta, period od početka oružanih sukoba do NATO bombardovanja u martu 1999, događaje tokom bombardovanja i, posebno, tragično stanje Srba i SPC na Kosovu i Metohiji od juna 1999. do danas.

Ime je znak

Naziv Kosovo, neadekvatan za teritoriju koja se pod tim podrazumeva, nametnuo je komunistički režim 1968. godine, umesto punog naziva Kosovo i Metohija. Geografski i istorijski, Kosovo označava pre svega Kosovo polje, to jest visoravan u slivu reka Sitnice i Laba. Istočno od severnog dela Kosova, oko Podujeva, je Malo Kosovo, istočno od južnog dela Kosova je Kosovsko Pomoravlje, zapadno od Kosova je Drenica, a dalje na zapad nalazi se ravničarska oblast Metohija, koja obuhvata uglavnom sliv Belog Drima. Severni deo Metohije zvao se u srednjem veku Hvosno, istočni Podrima, zapadno su Ribnica i Has, na jugu je Prizrenska Podgora, a ceo prostor od Prizrena do Skadra zvao se u srednjem veku Pilot.

Na kraju, od Međunarodne zajednice i Srpske države se traži da se poštuju osnovna ljudska i narodna i međunarodna prava i slobode. SPC i kosovskometohijski Srbi traže, između ostalog, da se potvrdi stav srpskog naroda i Crkve i unese u novi ustav države da niko i nikada nema pravo da se odrekne Kosova i Metohije, te da se do kraja poštuje princip nepovredivosti i nepromenljivosti državnih granica, garantovanih međunarodno priznatim državnopravnim aktima, a i Rezolucijom SB UN 1244.

Zahteva se i da se zaustavi stradanje i etnička diskriminacija srpskog naroda, omogući povratak prognanih, pronađu i oslobode preživeli kidnapovani, nađu, iskopaju i sahrane ubijeni, da se zaustavi rušenje i skrnavljenje pravoslavnih crkava i grobalja, zaustavi nekontrolisana privatizacija zemlje koja je u društvenom vlasništvu, a koja je nezakonito i bez stvarne naknade oduzeta SPC…

U prilogu Memoranduma su spiskovi uništenih, demoliranih, opljačkanih i spaljenih crkava i manastira, kao i spisak Srba ubijenih na Kosmetu od juna 1999. do 1. decembra 2001, uz napomenu da - nisu konačni.

Ruše i srednji vek

Kako se može mitomanijom nazvati fakt da na tako malom prostoru kakav je Kosovo i Metohija, geografskih razmera jedva stotinu kilometara unakrst, srpski pravoslavni narod i njegova Crkva imaju 1.300 crkava i manastira od 12. do 20. veka, podizanih i obnavljanih u kontinuitetu punih osam vekova, pita se SPC u memorandumu. Od strašnog leta 1999. do danas Šiptari su spalili, porušili, oskrnavili i demolirali 122 crkava i manastira. Među njima je osam manastira 13. iz 14. veka, 30 crkava građenih od 13. do 16. veka, 20 crkava iz 17. do početka 19. veka, 10 crkava iz 20. veka, a samo su desetak novijih crkava, od kojih su većina prezidane ili obnovljene na starijim temeljima, kao što je slučaj sa katedralom u Đakovici, koju su komunisti i Šiptari srušili na Savindan 1950, ili Sabornom crkvom Hrista Spasa u Prištini, koja je zavetna crkva prištinskih i kosovskih Srba podignuta umesto bivših 12 u ovom gradu. Zato Šiptari bestidno lažu kad svetu kažu da ruše samo "crkve podignute za 10 godina pod Miloševićem".

Srbi narod najstariji na Kosovu

Srbi su na Kosovu i Metohiji od doseljavanja Slovena na Balkan, i oni tu čine ogromnu većinu kroz čitav srednji i novi vek, o čemu postoje nesumnjivi i višestruki dokazi, od arheoloških nalaza, preko lingvističkih sa slovenskim imenima mesta i predela, antropogeografskih, istorijskih i crkvenih dokaza. Zatečeni pri doseljavanju Srba na Kosmet, starosedeoci, koji su već pri najezdama pre toga Huna, Gota i Avara bili u velikoj meri razređeni sa centralnog Balkana i sa prostora koji će tek od dolaska Srba dobiti naziv Kosovo, bili su uglavnom romanizovani Dardanci, a bilo je i Grka, Romana, Vlaha, Aromuna, Cincara i ostataka Ilira i Tračana, to jest onih predaka koji učestvuju u kasnijem formiranju Albanaca. Oni su se starosedeoci povukli prema primorskim gradovima ili u teško pristupačne planinske oblasti. Na ovim kosovskometohijskim prostorima tada nema nikakve državne tvorevine albanskog naroda, niti se neka iole značajna etnička skupina Albanaca ili albanskih predaka javlja u tom razdoblju.

Srpska država i crkva

Srbi dolaskom u 7. veku nastanjuju prostore tadašnjeg Vizantijskog carstva i obrazuju svoje oblasti zvane "Sklavinije" i zatim od Vizantije primaju i hrišćanstvo, a od 9. do 11. veka, stvaraju i svoje lokalne kneževine od kojih je bilo nekoliko do stupanja na scenu slavne porodice Nemanjića, polovinom 12. veka. Pri kraju 12. veka Stefan Nemanja prvi uspeva da, ratujući, ali i sklapajući mir s Vizantijom, organizuje samostalnu srpsku državu u koju ulaze Kosovo i Metohija, koji odmah postaju njen središnji državni i crkveni deo. Dva vizantijska grada koje je Nemanja zauzeo, Prizren i Lipljan, ostali su episkopije u srpskoj Crkvi i državi. Lipljan je u 14. veku zamenila Gračanica, a treća episkopija formirana je u Hvosnu, kod Peći. Tada je pod arhimandritom Svetim Savom organizovana autokefalna Srpska crkva, koja je od 10 episkopija, tri imala na Kosovu i Metohiji. Ove tri episkopije, uz Rašku, od čijih je delova kasnije postala Vučitrnska, ostale su do 18. veka, kad su Turci 1776. nasilno ukinuli Pećku patrijaršiju, nastalu 1346.

Prvi Albanci u 16. veku

Proučavanjem turskog Deftera iz 1455, odnosno popisa stanovništva oblasti Brankovića, albanska imena sreću se kod domaćinstava samo u 80 od 600 popisanih sela, i ti Arbanasi nisu teritorijalno grupisani da bi se pretpostavilo da postoje predeli ravnomerno i kontinuirano naseljeni albanskim življem. U turskom popisu Dukađinskog sandžaka iz 1571. ima sve više Albanaca koji prelaze u međurečke Ribnice, Erenika i Drima, istočno od Đakovice. U 17. veku nastupa period islamizacije Arbanasa i tada počinju problemi za srpski hrišćanski narod, a odsudni poremećaj nastao je Velikom seobom 1690. i potonjim silaskom Albanaca u većem broju na prostore Kosova i Metohije.

Serija zločina

Velika stradanja Srba počela su u 17. veku i nastavljena su do danas. U Memorandumu se, na primer, navode imena 22 jerarha i sveštenika ubijena u toku okupacije 1915/ 18, imena 24 srpska sveštenika i monaha ubijenih 1941/45, i 26 crkava i manastira opustošenih, spaljenih i porušenih tokom fašističke i balističke okupacije. Tokom Drugog svetskog rata na KiM ubijeno je oko 10 do 15.000 Srba, a proterano od 70 do 100.000. Kasnije, od 1966. do 1971, proterano je oko 35.000 Srba, a od 1971. do 1982 - 220.000. Od rata do 1961. godine 338 kosovskometohijskih naselja etnički je očišćeno od Srba, a od 1961. do 1981 - 606. Po dolasku Kfora i Unmika situacija se pogoršala, sa KiM je proterano oko 250.000 Srba, broj kidnapovanih je 1999. dostigao 1200, u toku 2000. godine nađeno je ubijenih više od 1.000, a do danas je poznato 112 porušenih i oskrnavljenih svetinja od kojih su mnoge, poput crkve u banjskoj kod Vučitrna, i one u Pomazatinu, porušene uprkos tome što ih je čuvao Kfor.


Lj. Staletović


vesti po rubrikama

^dosije

16:14h

Srpska pravoslavna crkva objavila Memorandum Svetog arhijerejskog sinoda o Kosovu i Metohiji

 


     


FastCounter by LinkExchange