[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Sreda, 9. 7. 2003.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Reporter "Glasa"među Srbima u Zagrebu (3)

Krst u senci križa

Opelu u vreme rata prisustvovala dva pravoslavca - sveštenik i pokojnik. U zagrebačkoj pravoslavnoj crkvi - najviše tri venčanja i pedeset krštenja godišnje

Pisanje grafita je očigledno omiljena zabava mladih u Zagrebu, pa ih ima svuda. Ali, gotovo da nismo mogli uloviti grafite sa političkim porukama, osim što je na više mesta pisalo: "Ne - NATO!". Međutim, iskustvo sa grafitima imaju u Srpskoj crkvenoj opštini. Jer, gotovo da nema jutra, a da na vratima crkve Svetog preobraženja gospodnjeg ne osvane neka ružna poruka, ili ispisano slovo "U", ponekad i kukasti krst.

Ljudi iz crkvene opštine to uredno prijavljuju policiji i to se uredno obriše, ili ogrebe. Međutim, bilo je i tragova mokrenja i velike nužde pred vratima ove crkve, dok je na početku rata minirano sedište Eparhije zagrebačko-ljubljanske SPC. Ali, kako je bilo i šta je bilo, sada je dobro, rekoše nam u crkvi, mada srpski sveštenici ulicom radije idu bez mantija, kako bi izbegli makar i retke provokacije.

Jedina srpska pravoslavna crkva Svetog preobraženja nalazi se u Preobraženskoj ulici, kod Preradovićevog trga, u samom centru Zagreba. Ova crkva postoji od 1795. a sadašnja je sazidana 1866. i obnovljena 1884. godine po nacrtu arhitekte Hermana Bolea, koji je inače projektovao i zagrebačku katedralu, kao i srpsku pravoslavnu kapelu na groblju Mirogoj. Ikonostas je slikao Elimanondas Bučevski 1883. godine. Parohijsko zdanje osnovano je 1786. godine.

Ćutanje o masovnim grobnicama

U Gračacu je, kako su me obavestili rođaci, pre desetak dana otkrivena masovna grobnica u kojoj su pronađena tela 156 pogubljenih srpskih civila, ali hrvatski mediji to prećutkuju, kaže prota Milenko Popović. On napominje da ovakvo "ćutanje" hrvatskih medija o srpskim žrtvama i grobnicama datira još iz ratnog perioda.
- Lično sam posle operacije "Bljesak" obavestio međunarodne predstavnike da ima ozbiljnih indicija da je u Železari Sisak spaljeno oko 400 tela srpskih žrtava. O tome su me telefonom obavestili i neki časnici hrvatske vojske, dok su sami građani Siska govorili kako se tih dana gradom širio čudan, sladunjavi miris, kaže prota Popović, dodajući da niko iz međunarodne zajednice ili hrvatskih vlasti takvu informaciju nije proverio, dok se brojni Srbi i dalje vode kao nestali.
Ćuti se i o rezultatima iskopavanja u masovnoj grobnici u Kninu, a u kojoj je prema prvim informacijama pronađeno najmanje 500 leševa, ali više niko ne zna kako se ta ekshumacija završila i da li je bilo obdukcije i pokušaja identifikacije žrtava, upozorava prota Popović.

- Na mestu gde je sadašnja crkva Svetog preobraženja do 1780. je bilo groblje sa malom grobljanskom kapelom i, pošto je to bila daleka periferija, zagrebačka Katolička biskupija je to zemljište prodala. Srpska pravoslavna zajednica je kupila postojeću kapelu i okolno zemljište, objašnjava aktivista crkvene opštine Mirko Bijelić.
Prva bogosluženja dugo su vršena u zatečenoj, ali obnovljenoj kapeli, a kada je krenula planska gradnja donjeg grada, srpska zajednica je započela gradnju sasvim nove crkve.

U velikom zemljotresu u Zagrebu 1880. godine crkva Svetog preobraženja bila je jedina građevina koja je ostala neporušena. A porušena je katedrala, čiji je projektant takođe bio Herman Bole, a koja je kao građevina bila mlađa od srpske crkve. Od tada do današnjih dana tim povodom se u crkvi služi moleban zahvalnosti.

- Krajem osamdesetih godina, pred najnoviji rat, Srbi su započeli restauraciju i obnovu svoje crkve u Zagrebu. Onda je rat sve to zaustavio i obnova treba da se nastavi uskoro, a sve će finansirati crkva. Ova crkva inače nije bila freskopisana, ali je imala izuzetno bogate ornamente. Međutim, pre desetak godina, ti ornamenti su u pripremama za adaptaciju jednostavno brzopleto uništeni, kaže Bijelić.

Srpska crkva je bila vlasnik velikog broja zgrada u užem centru Zagreba. Jer, srpska crkva je, uz pomoć uglednih srpskih privrednika i bankara, vremenom otkupila veliki deo zemljišta i zgrada. Hrvatska vlast je dobar deo imovine, sa velikim poslovnim prostorom, vratila SPC i sporni su samo stanovi u zgradama, ali crkva sada i njih otkupljuje. Inače, i zgrada gde je poznati kino "Zagreb" pripada Srpskoj crkvi i oko nje se sada vode razgovori sa vlastima. U svakom slučaju, izdajući vraćenu imovinu kao poslovni prostor, između ostalog i kanadskoj ambasadi, Srpska crkvena opština sada ostvaruje dobre prihode iz kojih će finansirati i temeljnu obnovu crkve Svetog preobraženja.

Starešina jedine srpske crkve u Zagrebu je prota Milenko Popović, a sa njim je i otac Marinko Juretić. Prota Milenko je tokom čitavog rata ostao u Zagrebu, doživeo i vrlo neprijatne trenutke, ali i sve to izdržao.

- Pre rata smo imali godišnje između 300 i 350 krštenja, a sada ih ima pedesetak. Venčava se sada najviše tri para godišnje, a sahrana ima preko 150, kaže otac Juretić. On napominje da mnogi Srbi, zbog komšiluka, ipak izbegavaju da pravoslavnog popa pozovu u kuću zbog slave, krštenja, venčanja ili sahrane. Zato idemo samo gde nas zovu, kaže Juretić, dodajući da su u vreme ratnih dana pravoslavnim sahranama najčešće prisustvovala dva pravoslavca - pop kraj odra i pokojnik u kovčegu. Uz još nekoliko katolika, prijatelja i komšija, koji su ipak došli da isprate pokojnika.

Prota Popović ostao je tokom čitavog rata u Zagrebu i navodi primer Srbina koji je odsekao sebi ruku na cirkular, samo da ne bi išao na front u uniformi hrvatske vojske.

- Moramo se miriti i praštati. Ovde je izvanredno primljena vest da su vaterpolisti SCG tražili da hrvatski igrači i rukovodstvo reprezentacije ne budu kažnjeni zbog divljanja navijača u Kranju, ali mediji su tu vest suviše diskretno plasirali, kaže prota Popović. A onda navodi rečenicu koju je u kući izgovorila njegova desetogodišnja kćer, dok su u porodičnom krugu pominjani Srbi: "Tata, mama, nismo mi Srbi, mi smo valjda ljudi"! Možete samo zamisliti kakve priče o Srbima dete sluša u svom svakodnevnom okruženju.

U Zagrebu dakle više nije opasno, ali nije ni baš zgodno biti Srbin i pravoslavac. I da završimo rečima Čedomira Višnjića, predsednika Srpskog kulturnog društva "Prosvjeta", koji nam reče:

- Nema povratka identiteta Srbima u Hrvatskoj i BiH, bez oporavka Srbije. Tek oporavak Srbije i njeno pronalaženje mesta na Balkanu i u Evropi može stvoriti uslove da i srpske grančice van Srbije prolistaju i ožive.

Milorad Doderović
Kraj


vesti po rubrikama

^ljudi i događaji

15:13h

Reporter "Glasa"među Srbima u Zagrebu (3)

15:34h

Pomorski oficir Miomir Steletović izrađuje makete starih brodova

15:59h

U selu Draževići kod Nove Varoši održana Seoska olimpijada

16:21h

Prve sportske igre Asocijacije slobodnih i nezavisnih sindikata

 

 


     


FastCounter by LinkExchange