[an error occurred while processing this directive]  

Izdaje NIP „GLAS” a.d.
„GLAS JAVNOSTI“ d.d.

Vlajkovićeva br. 8, Beograd, Jugoslavija

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Ponedeljak, 29. oktobar 2001.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Links

Srpsko nasleđe

Glas nedelje

SINA

SNAGA

Posle decenija zaborava, u Užicu se setili svog slavnog zemljaka

Povratak Mihaila Milovanovića

Streljan sa Živojinom Pavlovićem. Šta je govorio Krcun. Pokušali da ubiju i slike

Gotovo šest decenija kasnije, kako je na pravdi Boga od strane komunista slikar streljan u Krčagovu, delo Mihaila Milovanovića, prvog akademskog slikara užičkog kraja, ovih dana biće konačno rehabilitovano i u zavičaju. Gradska galerija i Narodni muzej u Užicu, DP "Art" iz ovog grada i Narodni muzej iz Beograda spremaju za 31. oktobar u Užicu Veliku retrospektivu Mihaila Milovanovića.

U okviru manifestacije u Gradskoj galeriji i Jokanovića kući biće otvorena izložba sa oko 70 slika Mihaila Milovanovića, u sali Skupštine opštine, posle već objavljene "Životne monografije" Mihaila Milovanovića, čiji je autor publicista Đorđe Pilčević, biće promovisana umetnička monografija streljanog slikara sa oko 130 reprodukcija njegovih slika, a u parku pored Doma Vojske u Užicu, Miroslav Martić, predsednik SO Užice, otkriće bistu slikara, rad akademskog vajara Branka Tijanića.

Punih pet decenija od streljanja, slikar Milovanović, sem od porodice i retkih prijatelja, bio je potpuno zaboravljen u zavičaju. Spominjan je u retkim knjigama, u kojima su pobednici obrađivali noviju istoriju ovog kraja, ali, tada su uz njegovo ime obavezno išli i pridevi - izdajnik, petokolonaš, špijun, narodni neprijatelj…

Slike u Muzejima

Slike Mihaila Milovanovića danas su u Muzeju grada Beograda, Muzeju savremene umetnosti, Muzeju Srpskog lekarskog društva, Galeriji Matice srpske u Novom Sadu, narodnim muzejima u Užicu i Valjevu, ali najviše u privatnim kolekcijama i zbirkama. Pune dve decenije posle rata njegove slike bile su po bunkerima, nedostupne javnosti, a onda su se počele pojavljivati, stidljivo na značajnim izložbama tog vremena. Mnoge njegove slike doživele su sudbinu autora, druge su se posle četiri ili pet decenija pojavljivale iz bunkera, na raznim krajevima sveta. Za slikama svog oca godinama traga i Momčilo Milovanović, slikarev sin.

Ne samo što je tih decenija bilo zaboravljeno da je Milovanović prvi akademski slikar ovog kraja, diplomirao 1909. u Minhenu, borac Balkanskih ratova i najznačajniji ratni slikar Vrhovne komande Srpske vojske u Prvom svetskom ratu, autor poznatih portreta srpskih vojvoda, monumentalnih spomenika, osnivač ULUS-a, autor poznatih slika, nego su čak njegove slike pripisivane drugim umetnicima, njegovo ime prećutkivano je u enciklopedijama, na izložbama je na njegovim slikama zaklanjan potpis.

U monografiji "Akademski slikar Mihailo Milovanović" autora Đorđa Pilčevića, ostalo je zapisano i da je u jesen 1941. godine slikar Milovanović bio zatočen u Užicu od strane komunista, u vreme kada se na udaru komunista našao i Živojin Pavlović, koji je u svojoj knjizi "Bilans sovjetskog termidora" progovorio o Staljinovim zločinima u Rusiji, ali i o nekim greškama tada neprikosnovenog Josipa Broza. Zvanično, slikaru je tada "prikačeno" da je engleski špijun, ali ta tvrdnja partizana nikada nije dokazana. Neki od tadašnjih komunističkih glavaša tek kasnije su progovorili, a za tvrdnju da je slikar bio engleski špijun mogli su samo reći - kakav engleski špijun, pa još u Ribaševini…

U ovoj knjizi ostao je opisan i poslednji susret slikara sa suprugom Valom u užičkom zatvoru. Ovu scenu slikareva supruga bezbroj puta je prepričavala sinu Momčilu.

- Dok je moja majka Vala razgovarala sa mojim ocem Mihailom, kraj njih je stajao Slobodan Penezić Krcun, u šinjelu, zadignutog okovratnika. U jednom trenutku, dok je moja majka tiho govorila ocu da je prikupljala potpise seljaka u selu, koji garantuju za njega, Krcun joj je nadmeno rekao - šapni mu, šapni, to ti je poslednje, nećeš mu više dolaziti u posetu…

Sledećeg četvrtka Krcun nije dozvolio Vali da vidi supruga. Sutradan, 29. novembra, partizani su se pred Nemcima povukli na Zlatibor. Prethodne noći, u Krčagovu streljan je akademski slikar Milovanović zajedno sa Živojinom Pavlovićem. Mesec dana kasnije, po odobrenju nemačkih vlasti, u Krčagovu su, piše Pilčević u svojoj knjizi, otkopani prvi leševi građana koje su partizani streljali tokom svoje dvomesečne vladavine. Među osamdesetak leševa ljudi koji su nađeni smo u donjem vešu, a ubijani su pucnjem u glavu otpozadi, bio je i leš akademskog slikara Milovanovića.

Ostalo je zabeleženo i da su u zabranjivanju slikarevih slika, u uklanjanju slika sa izložbi i retrospektiva, u brisanju njegovog imena iz kataloga, prednjačili upravo u umetnikovom zavičaju.

Z. Šaponjić


vesti po rubrikama

^ljudi i događaji

15:09h

Posle 24 godine u osnovnoj školi "Radojka Lakić" u Beogradu promenjen direktor

15:46h

Posle decenija zaborava, u Užicu se setili svog slavnog zemljaka

16:17h

Profesori bečkog univerziteta odali počast Arnoldu Švarcenegeru

16:52h

Pred predstojeće vanredne lokalne izbore u Kuršumliji

17:17h

Reporter "Glasa" u Nešvilu sreo Ljubicu Popović, profesora ranohrišćanske umetnosti

17:29h

Da li je došao kraj diktature idealnih ženskih proporcija 90-60-90

 

 


     


FastCounter by LinkExchange