[an error occurred while processing this directive]  

Izdaje NIP „GLAS” a.d.
„GLAS JAVNOSTI“ d.d.

Vlajkovićeva br. 8, Beograd, Jugoslavija

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Subota-Nedelja, 2-3. septembar 2000.

 
 
[an error occurred while processing this directive]
 

rubrike

politika

društvo

ekonomija

svet

hronika

reportaža

kultura

sport

feljton

intervju

slobodno vreme

   
 

video galerija

[an error occurred while processing this directive]


Glavni meni:
 -vesti dana
 -arhiva
 -vaša pisma
 -istorijat
 -redakcija
 -kontakt Kako da koristim ovaj sajt? Pošaljite nam pismo... Vesti dana Arhiva Vaša pisma Istorijat našeg lista Redakcija Stupite u kontakt sa nama


Links

Srpsko nasleđe

Glas nedelje

SINA

SNAGA

01. Sep 2000 17:34 (GMT+01:00)

Dr Dušan Bataković priređivač i prvi autor knjige "Nova istorija srpskog naroda"

Žrtvovanje srpske demokratije

Knjiga je pre svega namenjena mladima, koji nemaju predrasude starijih naraštaja, a žele da o sopstvenoj istoriji stvore jedan pouzdan okvir tumačenja

Nedavno objavljena knjiga "Nova istorija srpskog naroda" donosi nove uvide i originalno tumačenje magistralnih tokova u našoj istoriji, zaključno s početkom raspada SFRJ. Priređivač i prvi autor ove knjige je istoričar dr Dušan T. Bataković, a u njenom pisanju učestvovali su dr Milan St. Protić, dr Aleksandar Fotić i dr Nikola Samardžić, uz saradnju Š. Maksimovića i S. Markovića. Izdavač ovog kapitalnog dela je izdavačka kuća "Naš Dom - Laž Dom" iz Lozane

Ova knjiga izdvaja se od sličnih poduhvata jednim novim pristupom našoj prošlosti. Kako biste ocenili njene neposredne domete?
- Namera pisaca ove knjige bila je da se srpska istorija preispita iz jednog novog ugla, lišenog svakog ideološkog dogmatizma, a u saglasnosti s visokim dostignućima naše istorijske nauke i jednom preglednošću koja je, uz evropsku vizuru, neophodna u izdvajanju bitnih fenomena koji su oblikovali našu prošlost. Kao priređivač i redaktor nastojao sam da ova knjiga bude ujedno i opšti priručnik za sve one koji nedovoljno poznaju sopstvenu istoriju i jedna kritički intoniran vodič kroz šumu kontroverznih tumačenja o kojima, i na nivou školskih udžbenika i u široj javnosti, nije postignuta očekivana naučna saglasnost. Knjiga je pre svega namenjena mladima, koji nemaju predrasude starijih naraštaja a žele da o sopstvenoj istoriji stvore jedan pouzdan okvir tumačenja.

Za razliku od sličnih pregleda istorije, Vaša sinteza stavlja nove naglaske na pojedine prostore naseljene Srbima i na različite epohe. Utisak je da nema onog ujednačavanja uloge različitih "naroda i narodnosti" kakva je bila donedavno obavezna u školskoj literaturi?
- Zapostavljanje nasleđa srednjeg veka imalo je za posledicu stvaranje jedne sužene slike koja, usredsređena uglavnom na kratkovekovno carstvo i kosovsku tragediju, ne odgovara njegovim bogatim, danas bi rekli, multikulturnim sadržajima. Srbija je pod Nemanjićima i njihovim neposrednim nastavljačima bila uspešna i stabilna država u kojoj su Srbi pretežno činili plemstvo, sveštenstvo i seljaštvo, Dubrovčani trgovački sloj, rudarski sloj bili su Sasi (Nemci), a najamničku vojsku tevtonski i katalonski riteri. Slika je još složenija kad s proglašenjem Carstva u njegov kostur ulaze grčke, albanske i bugarske zemlje, različitih tradicija. Srpske zemlje su, uključivši Bosnu s njenom delimično izdvojenom tradicijom, s Humom, Zetom i Makedonijom (u rastegljivim i stalno promenljivim granicama) od 13. do 15. veka, svoj uzlet zasnivale na dinamičkom preplitanju ekonomskog bogatstva, ustanova koje spajaju zapadne i vizantijske tradicije a temelje se na jedinstvu srpske duhovnosti. Pad pod Turke, uprkos današnjim pokušajima ozbiljnih revizija, označio je epohu civilizacijskog zaostajanja, kojim su srpske zemlje bile za više vekova izdvojene iz njihovog prirodnog, evropskog ambijenta.

Vaše tumačenje nacionalnih pokreta u 19. veku sugeriše da je ponovno uklapanje u evropske tokove obeležene rivalstvom velikih sila bilo i mukotrpno i protivrečno?

- Srpsko pitanje razvijalo se u znaku modernih težnji za nacionalnim ujedinjenjem, ali je njegovo sporo napredovanje bilo uslovljeno velikim zaostajanjem u prethodnim vekovima i životom u različitim civilizacijama. Dok je pod osmanskom vlašću Crkva bila objedinjujući činilac preko milet-sistema koji je uveo personalnu autonomiju za sve njene članove, srpska nacionalna ideologija razvijala se od verskog ka sekularnom modelu ujedinjenja, oslonjena na evropske iskustva spojena s nasleđenim tradicijama. Verska pripadnost bila je bitno ograničenje u mnogim pokušajima da se srpsko ujedinjenje izvede na savremenim osnovama. Socijalna dimenzija srpskih ustanaka bila je važan činilac u definisanju nacionalnih stremljenja. Modernizacija, evropeizacija i vesternizacija društva nisu se svuda razvijale uporedo: u Bosni, u Hercegovini i na Kosovu vladao je sistem verske i feudalne represije koji je Srbiju slobodnog seljačkog poseda učinio privlačnim središtem nacionalnog okupljanja. Nacionalna suverenost je među Srbima u Hrvatskoj, Dalmaciji, Vojvodini i Sloveniji bila shvatana kao prirodna zaštita od slovenske, asimilatorske politike jednog značajnog dela mađarskih i hrvatskih magnata i birokrata. Za nas junačkom Crnom Gorom, kao simbolom viteštva u borbama s Turcima, bio je romantičarski odgovor na sistematsko nacionalno ugnjetavanje. Oslonac na kosovsku tradiciju bio je tradicijski odgovor. Tek kada je u Srbiji, dosta kasno, tek početkom 20. veka, bila uspostavljena, doduše krhka, ustavna i parlamentarna monarhija u kojoj su uspešno bile spojene političke slobode s nacionalnom suverenošću, stvoreni su uslovi za konačno ujedinjenje. Jugoslovenska ideologija, kao hrvatska inovacija, u Srbiji prihvaćena dosta kasno, delimično i to pretežno u eliti, bila je uslovljena međunarodnim okolnostima i evropski uticajima gde su se preplitali neoslovenstvo i nasleđene geopolitičke realnosti. Jugoslovensko ujedinjenje došlo je prekasno da bi se stvorila jedna nova jugoslovenska nacija, i prerano, pre nego što je okončano srpsko ujedinjenje. Dvostruka lojalnost, novoj državi i sopstvenoj naciji, bila je protivrečna do mere koja je srpsko pitanje podredila, vremenom, jednoj široj državnoj koncepciji. Najpre je 1929. žrtvovana srpska demokratija, kao glavni srpski ulog u novoj državi, da bi s uspostavljanjem komunizma nasilno stvorena nova lojalnost jednoj totalitarnoj ideologiji. Prestanak negovanja demokratske kulture u srpskom narodu posle 1929. dostigao je zabrinjavajuće razmere u doba komunizma, kidajući sve značajne veze Srba sa sopstvenim tradicijama, u rasponu od vere do tradicije demokratije.

Vaša knjiga donosi i jedno različito tumačenje građanskog i međunacionalnog sukoba tokom Drugog svetskog rata.
- Nesrazmerna slika o sopstvenoj ulozi u istoriji bila je do karikaturalnih razmera razvijena u posleratnom tumačenju istorije. Komunistički udžbenici sugerisali su tumačenje da se Jugoslavija oslobodila sopstvenim snagama i da je zato njen put u socijalizam bio različit od drugih zemalja istočnog bloka. Prepuštanje Jugoslavije Sovjetima, međutim, nije zavisilo od odnosa snaga između partizana i četnika, niti od mogućeg ishoda građanskog rata, nego je bilo rešeno u sporazumu savezničke koalicije, koja je od početne podrške generalu Mihailoviću prenela težište na podršku Titovim snagama. Britanci su samo, u ime Zapada, sproveli odluku koju su zajednički doneli Staljin i Ruzvelt: Čerčil je tu bio samo egzekutor koji je pripremio predstojeću predaju zemlje sovjetskim i domaćim komunistima. Bez sovjetskih tenkova teško da bi Tito, koga je besmrtni Slobodan Jovanović uporedio s crnogorskim vladarom Šćepanom Malim (ličnost nepoznatog porekla a s mandatom Rusije), bio pobednik u ratu.

Petar Pašić


vesti po rubrikama

^intervju

17:34h Dr Dušan Bataković priređivač i prvi autor knjige "Nova istorija srpskog naroda"
18:01h

Dr Vladimir Goati o predizbornim aktivnostima predsedničkih kandidata u Srbiji

   


     


FastCounter by LinkExchange