Nijedan od tridesetak sugrađana koje smo anketirali, nije tačno znao kako je palata "Albanija" dobila ime. Sigurno se još manje zna da je ova zgrada prvi oblakoder Kraljevine Jugoslavije, koji je inače izgrađen 1940. godine, po projektima arhitekata Mladena Prljevića i Đorđa Lazarevića.

Iako je novosagrađena palata, tada samo formalno nasledila ime kafane koja se tu prvobitno nalazila, naziv "Albanija" je donet kao simbol zahvalnosti srpskog naroda prema albanskom zbog podrške tokom golgote Srpske vojske u Prvom svetskom ratu, kada je povlačenjem preko planinskih venaca Albanije uspela da se spase od propasti. Tadašnji vođa Albanije, Esad Paša, u znak zahvalnosti prema Srbima koji su se herojski poneli prema njemu kada je bio zarobljen kod Skadra, ostavio je našoj vojsci životni prostor za povlačenje pred nemačkom vojnom silom. Nažalost, manje grupe albanskih pljačkaša, tada su ostavile senku na odstupnicu za spas armije koja će kasnije napraviti odlučujući proboj na Solunskom frontu.

		USKORO NOVO RUHO Fasada palate "Albanija" uskoro bi trebalo da bude obnovljena, a u okviru Nacionalnog investicionog plana predviđena je i njena rekonstrukcija. Objekat sa četiri podzemna, i 11 spratova iznad nivoa zemlje, ima oko 8.000 kvadratnih metara poslovno korisnog prostora.

Na placu gde je sagrađena palata, decenijama se nalazila mala trošna kafana. Neugledna kuća, koja je predstavljala ruglo, bila je, kako je opisivao Branislav Nušić "Eldorado svih njenih zakupaca". Kafana "Albanija" je donosila veliki profit, a u njoj su se okupljali različiti slojevi društva, od činovnika do uličnih čistača. Nakon njenog rušenja, 1936. godine, opevana je i uz počasti ispraćena u istoriju, a u amanet je ostavila svoje ime.

Projekat tadašnje nove palate sadržao je najmodernija tehnološka rešenja toga doba, a nagovestio je i tendenciju razvoja užeg gradskog centra. Sitne parcele u privatnom vlasništvu ustupile su mesto većim parcelama, a gradnja na njima dobila je naglasak na trećoj dimenziji - visini.

Početak izgradnje palate, 1938. godine, dočekan je velikim otporom konzervativnih struja. Tadašnja patrijarhalna sredina, bila je zatvorena za svaku novinu, naročito u tolikoj meri radikalnu. Mašine čudnog izgleda koje su korišćene prilikom drenaže temelja izazivale su radoznale poglede građana. U vreme kada je palata već bila "opasana" skelama, među Beograđanima se javio i strah od iznenadnog rušenja. Skepticizam su dodatno podstrekivale i priče o nestabilnosti i nepostojanosti zemljišta na Terazijama, kao i predanja o močvarnom tlu, na nekadašnjim obalama Panonskog mora.

Ipak, kako je izgradnja ulazila u finalnu fazu, neverica je nestala, a sjajno izdanje palate, u duhu modernizma, i ruhu od mermera, osvojilo je srca stanovnika prestonice, i jednoglasnu naklonost stručne kritike. Vrlo brzo, ova jedanaestospratnica je postala simbol modernog Beograda.

Međutim, u skorije vreme, pokrenute su brojne polemike oko toga da li naziv zdanja treba promeniti, sa pitanjem da li se u nama susednoj Albaniji može zgrada zvati po imenu Beograda, a bilo je i predloga da se naziv promeni u "Palata Metohija".
U doba kada su promene naziva ulica i građevina postale svakodnevica, pitanje je da li ćemo uskoro lepoticu svoga vremena, sa mesta gde se račvaju Kolarčeva i Knez Mihailova ulica, zvati nekim drugim imenom.

Bojan Stevović