BEOGRAD - Zahtev najjače mađarske stranke (SVM) za teritorijalnom samoupravom u Vojvodini, iako nije izazvao međuetničke tenzije, nema velike šanse za uspeh, procenjuju analitičari. Opšte su procene da inicijativa nema budućnost, jer za nju nema spremnosti u velikim srpskim partijama, kako u Beogradu tako i u Vojvodini. Koalicioni partneri SVM su ili otvoreno protiv ili ne signaliziraju podršku, Vlada Republike Mađarske ćuti, a činjenica je i da SVM ne uživa podršku ni svih Mađara u Vojvodini.
Platforma sa kojom je SVM izašla u javnost njen je predlog za rešenja unutar budućeg ustava Srbije, čija izrada traje već šest godina. Politički analitičar Dušan Janjić smatra se da se iza njega krije ili pokušaj partije da učvrsti poziciju među biračkim telom, ili taktika da sa maksimalističkog polazišta uđe u pregovore o nekim drugim ustupcima za manjine, dok traje izrada novog ustava Srbije.

		"ISTO KO I SRBIMA NA KOSOVU" Omladinski pokret "64 županije" (koji se zalaže za restauraciju nekadašnje ugarske imperije i deluje u svim državama čiji su delovi nekada bili u sastavu Mađarske) smatra da su ovdašnji Mađari zapostavljeni od srpskih vlasti. Oni smatraju da "jedva 100.000 Srba na Kosovu i isto toliko Albanaca na jugu Srbije" imaju prilično realne šanse da, po sistemu reciprociteta, izbore za sebe veoma široku teritorijalno-personalnu autonomiju, dok 300.000 Mađara u Vojvodini "i dalje očekuje razvoj svoje gorke sudbine". Zbog toga oni jedino pravo rešenje pitanja Mađara u "južnoj oblasti" vide u ostvarivanju njihovog koncepta severne multietničke regije ali, dok se to ne ostvari, smatraju da je najmanje što ovdašnji Mađari treba da dobiju isto ono što će dobiti kosovski Srbi i Albanci na jugu Srbije, nakon završetka pregovora o statusu Kosova.

- Treba znati da je odluka u rukama Beograda, kao i da predstavnici mađarskih partija "trguju" sa Koštunicom. Vlasti u Budimpešti, a tamo su socijalisti, nisu najsrećniji sa takvim zahtevima, jer oni nisu ni doneli zakon za podršku Mađarima u njihovim zahtevima u okolini, a nisu ni u ljubavi sa Kasom. Tako da su male šanse da ova priča o teritorijalnoj autonomiji uspe - kaže Janjić.

Savez Vojvođanskih Mađara traži da budući ustav Srbije dozvoli mogućnost osnivanja teritorijalne autonomije na području najmanje pet opština, gde nacionalne manjine čine ili apsolutnu ili relativnu većinu. Centar bi bila Subotica. Partija želi da ove mikroregije imaju zakonodavnu i izvršnu vlast, a jezik manjine bio bi izjednačen sa srpskim; zaposleni u organima vlasti bi morali da znaju oba zvanična jezika i u njima bi se morao striktno uvažavati nacionalni sastav stanovništva.

- Moj sekretarijat ima zadatak da podstiče međuopštinsku saradnju. Podržaćemo svako udruživanje opština koje bi dovelo do boljeg života stanovnika. Međutim, povezivanje po nacionalnom principu ne može da doprinese boljitku po građane, naprotiv može da dovede do novim razdora i problema, tako smo suštinski protiv toga - rekao je Pokrajinski sekretar za lokalnu samoupravu Emil Fejzulahi za koga je takva ideja "diskutabilna i nezgodna"

Predložena teritorijalna autonomija dočekana je sa odbojnošću, ili otvorenim protivljenjem velikih srpskih partija sklonih da ovakve zahteve tumače kao prvi korak ka secesiji. Najjači protivnik je Srpska radikalna stranka koja smatra "da čak ni autonomne pokrajine ne treba da postoje, a kamoli multietnička teritorijalna samouprava". Za inicijativu "Mađara" nemaju simpatije ni demokrate, koje ne žele da vide nove teritorijalne organizacije unutar Vojvodine smatrajući da je pokrajina dovoljan okvir za ostvarivanje manjinskih i građanskih prava.

T. Urošević