GLAS JAVNOSTI  

 

I n t e r n e t   i z d a n j e

Četvrtak 08. 6. 2006.

 
 

Glas javnosti 24 sata sa Vama... najnovije vesti iz zemlje i sveta...

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Istorijat države Srbije i njenih simbola: zastave, himne i grba

Ponovo nezavisna, posle 88 godina

Tokom srednjeg veka, ona pod imenom Srbija skoro da ne postoji. Za teritorije Srba kojima su vladali Nemanjići tada se koriste nazivi Rasa ili Raša i "srpske zemlje"

BEOGRAD - Srbija je u ponedeljak, posle 88 godina, ponovo postala nezavisna država. Iako Srbi naseljavaju ove prostore odavno, istorija Srbije kao države nije dugotrajna. Tokom srednjeg veka ona pod tim imenom skoro da ne postoji, osim u doba prve srpske dinastije Vlastimirovića i u intitulaciji mađarskih, a potom i austrijskih vladara. Za teritorije Srba kojima su vladali Nemanjići tada su se koristili nazivi Rasa ili Raša i "srpske zemlje". Srbija, pod tim imenom, nastaje tek u 19. veku i to oslobađanjem od turske vlasti.

Tokom Prvog i Drugog srpskog ustanka, Srbija je imala nekih uspeha, ali nije uspela da izdejstvuje samostalnost već samo određenu autonomiju. Kako Srbi nisu mogli da poraze Osmanlijsko carstvo oružjem, knjaz Miloš Obrenović se opredelio za stvaranje državnosti postepenim osvajanjem državnih ovlašćenja od Turske. On je uspeo da izdejstvuje da Hatišerifom iz 1830. godine Srbija od provincije postane vazalna kneževina, što je bio veliki korak ka nezavisnosti.

"BOŽE PRAVDE"

Majskim prevratom 1903. godine na vlast dolazi kralj Petar Karađorđević. On ne menja grb Srbije, ali Ministarstvo prosvete raspisalo je konkurs za novu himnu i posle kraćeg većanja izabrana je pesma "Bože, na polja zemlje ove". Kako je pesma, prema oceni javnosti, bila teška za pamćenje i nepevljiva, sam kralj je zatražio da se povuče i sledećih šest godina Srbija je bila bez himne. Tek na svoj 65. rođendan, on potpisuje ukaz kojim se vraća stara himna "Bože pravde" s tom razlikom što refrenski stihovi sada glase: "Kralja Petra, Bože, hrani, Moli ti se srpski rod".

U doba kneza i kralja Milana Obrenovića, Srbija konačno stiče nezavisnost, ali i proširuje svoju teritoriju za Niški, Pirotski, Toplički i Vranjski okrug. Sledeće proširenje Srbije bilo je izvojevano u Balkanskim ratovima. Našoj zemlji pripojeni su delovi Raške, Kosova i Makedonije. Najveće proširenje granica Kraljevina Srbija je doživela 1918. godine. Po završetku Prvog svetskog rata odlukama Velike narodne skupštine Srba, Bunjevaca i drugih naroda Vojvodine i Velike narodne skupštine srpskog naroda u Crnoj Gori njoj se pripajaju Vojvodina i Crna Gora. Ipak, Kraljevina Srbija te iste godine prestaje i da postoji proglašenjem ujedinjenja i nastanka Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Zastava
U srednjem veku zastava nije imala državnu ulogu već je bila namenjena organizaciji vojne strukture i obaveštavanja. Tokom Srpske revolucije korišćene su različite zastave koje su, opet, više imale vojni nego državni značaj. Tek u doba prerastanja Srbije u državu i postepenim osamostaljivanjem od Osmanskog carstva, knjaz Miloš počinje da ističe zastavu koja je imala drugačiji raspored boja od one koju danas koristimo - bila je crveno, belo, plava, a u sredini se nalazio štit sa četiri ognjila. Kada su se Rusi žalili turskom sultanu da srpska zastava liči na francusku, knjaz Miloš se pravdao da zastavu ističe "samo đumruka radi". Posle tih protesta, sultan je fermanom definisao srpsku zastavu. On je rekao da su srpske boje "crvena, plava i bela" (inače takozvane panslovenske boje) i ta zastava ostaje dugo u upotrebi. Posle Drugog svetskog rata, srpska zastava ima iste boje i isti raspored kao i do tad, ali je u sredini dodata crvena petokraka zvezda, koja je 1992. godine ponovo skinuta.

Himna
Tokom oslobađanja Srbije u svečanim situacijama je najčešće izvođena pesma "Milošću Božjom". Tek proglašenjem Kraljevine Srbije za privremenu himnu je izabrana završna pesma komada "San Kraljevića Marka" za koju je tekst napisao Jovan Đorđević, a muziku Davorin Jenko. Ona je prvi put izvedena prilikom proslave punoletstva kneza Milana i bila je svojevrstan prepev austrijske carske himne Jozefa Hajdna posvećena caru Jozefu II. Tekst je bio malo promenjen - dodate su tri strofe, a knez je postao kralj i tako je nastala himna "Bože pravde". Ipak, odmah je raspisan konkurs za novu himnu, ali nijedna pesma se nije činila odgovarajućom.

U Kraljevini Jugoslaviji delovi ove pesme spojeni su sa delovima hrvatske himne "Lijepa naša domovino" i slovenačke "Naprej". Skraćena verzija pesme "Hej, Sloveni" je 1945. postala privremena himna nove Jugoslavije i to je ostala do njenog kraja, do raspada državne zajednice Srbija i Crna Gora, iako je bilo mnogo pokušaja da se neđe novo rešenje. Prema Ustavu iz 1974. godine, sve republike, osim Srbije, dobile su svoje himne. U Srbiji se pevala samo pesma "Hej, Sloveni". Sve do 2004. godine kada je "Bože pravde" ponovo proglašena himnom naše zemlje.

Grb
Na našim prostorima za grbove se uzimaju vizantijski simboli - dvoglavi orao koji predstavlja jedinstvo države i crkve i krst sa četiri ognjila ili četiri slova S, varijanta vizantijskog krsta sa četiri slova V. Oslobađanjem od Turaka prvi put se pojavljuje potreba za grbom kao simbolom države. Uz krst sa četiri ognjila koristi se i simbol prostreljene veprove glave, smatran grbom Tribalije.

U doba knjaza Miloša Obrenovića Srbija dobija grb - crveni štit sa belim krstom i četiri ognjila (ocila) okružen vencima od hrastovog i maslinovog lišća. Sticanjem nezavisnosti i prerastanjem Srbije u kraljevinu, javlja se potreba za novim znamenjem. Za novi državni grb bio je zadužen istoričar Stojan Novaković. On je pošao od ideje da bi grb obnovljene kraljevine trebalo da se zasniva na grbu srednjovekovne kraljevine, a proučavanjem je zaključio da je to dvoglavi beli orao na crvenom štitu. Na grudi orla stavio je crveni štit sa belim krstom i četiri ognjila koji je bio simbol Kneževine Srbije, države iz koje se Kraljevina Srbija razvila. Zadržan je plašt koji se nalazio na grbu Kneževine i "kojim se sve novije države u Evropi služe", a dodata je i kruna Nemanjića. Ovaj grb ostao je grb Srbije do ujedinjenja. Tada dolazi do promene na štitu na prsima dvoglavog orla. Na njima se, uz srpski krst sa četiri ognjila, nalaze i hrvatska šahovnica, kao i slovenački polumesec sa tri zvezde.

Tokom Drugog svetskog rata, u Nedićevoj Srbiji, ponovo je u upotrebi stari grb, ali je iz njega izbačena kruna. Po završetku rata, sa grba nestaju i dvoglavi orao i krst. Od starih simbola na grbu ostaje štit sa četiri ognjila.
Grb iz 1882. godine 17. avgusta 2004. ponovo je postao grb Srbije.

Andrija Ivanović


vesti po rubrikama

^tema

Republika Srbija nasleđuje diplomatska predstavništva državne zajednice
Branko Branković, bivši ambasador Savezne Republike Jugoslavije pri Ujedinjenim nacijama u Ženevi
Istorijat države Srbije i njenih simbola: zastave, himne i grba
 
 


     


FastCounter by LinkExchange