[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Nedelja, 27. 3. 2005.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


 

Foto

Herta Has sa sinom Mišom Brozom

Melodrama Herte Has, jedne od četiri zvanične supruge bivšeg jugoslovenskog predsednika Josipa Broza Tita

Ostavljena sa stomakom

do zuba zbog kurirke

Herta Has, jedna od četiri službeno priznatih žena Josipa Broza Tita, danas je 91-godišnjakinja. Rođena je u Mariboru 1914, a najuzbudljivije godine njene mladosti utkane su u hrvatsku istoriju između dva svetska rata. Sada živi u Beogradu. Njen sin Aleksandar Mišo Broz hrvatski je diplomata u Indoneziji, a unuka Saša Broz upravnik Pulskog pozorišta. Kako tvrde svedoci, Herta Has dobrog je zdravlja, briljantne memorije, ali se kao i uvek užasava javnosti.

Netačna je vest da Mira Šuvar, novinar, publicista i supruga pokojnog Stipe Šuvara, priprema knjigu njenih memoara, koliko god takav projekt bio značajan za revitalizaciju kratkog hrvatskog pamćenja.
- Istina, s Hertom Has kontaktiram. Reč je o velikoj ženi. Ali ona odbija publicitet - objašnjava za Večernji list Mira Šuvar, autor knjige o Vladimiru Velebitu, najvećem diplomatu bivše SFRJ, koji je, zaboravljen i prezren, umro u Zagrebu prošle godine u 98. godini života.

Pre više od šezdeset godina bio je to mladi zagrebački intelektualac, vatreni protivnik nacizma. Hertu Has i Titovog tek rođenog sina skrivao je od ustaša u svojoj momačkoj garsonijeri. Zatim je mladu majku izvukao iz ustaškog zatvora na zagrebačkom Trgu N, današnjem Trgu žrtava fašizma. Herta Has 1943. razmenjena je za grupu nemačkih naučnika zarobljenih u Bosni dok su tragali za uranom za Hitlerovu atomsku bombu. Tada je Vladimir Velebit izdejstvovao službeno priznanje Vermahta da je Titova vojska legitimna, premda protivnička oružana sila.

S Titom najuzbudljivije godine

Niko od nje nije čuo nijednu ružnu reč o komunističkom šefu koji je lomio ženska srca. Prema svedočenju njenih prijatelja, Herta Has uvek kaže da je s Titom provela najuzbudljivije godine života.

Tako se kroz sudbinu 91-godišnje starice može iščitati mnoštvo značenja: priča o pretečama svih kasnijih "alternativaca" koji se uoči Drugog svetskog rata, još mladi i gnevni, pojavljuju kao levičari i antifašisti, simpatizeri ili aktivni članovi zabranjene Komunističke partije. Herta Has tom vremenu daje osobitu boju: njeno ime označava možda najtužniju melodramu rane komunističke istorije.

Otkriva zapravo da je Josip Broz, mašinbravar, profesionalni revolucionar, verni sledbenik Moskve, imao prirodu pustolova, neodgovornog ženskara, hedoniste, čak priličnog snoba. Ali sumnje nema, njegova harizmatična privlačnost najpre je testirana na mladim ženama raznih nacija, obrazovanja i socijalnih staleža.

Herta Has upoznala je Josipa Broza 1937. godine u Parizu. Kao levičarsko-intelektualna metropola tadašnje Evrope, Pariz je bio regrutni centar španskih dobrovoljaca i stanica na putu prema Moskvi, prestonici Kominterne. Za vreme jednog od Titovih pariskih boravaka, iz Zagreba je stigla plavokosa "kurirka" s falsifikovanim pasošima za španske borce. Nije ostala neprimećena.

Sam Tito njene je karakteristike predočio moskovskim šefovima: "Ima 25-26 godina. Ove godine završava Ekonomski fakultet. Sitnoburžoaskog je porekla. Njen otac bio je socijalist. Majka joj je službenica. Staž u našem pokretu - pet godina. Nije hapšena. Odan je i poverljivi član partije, ali ima sitnoburžoaskih ostataka".

Fatalni susret dogodio se tek posle dve godine. Vraćajući se iz Moske, Tito je zastao u Istanbulu. Čekao je pasoš kojim je nameravao da dobije ulaznu vizu u Jugoslaviju. Opet je stigla Herta Has. No, ovog puta dogodila se romansa, pa je par nakon povratka u Zagrebu nastavio zajednički život. Stanovali su u unajmljenoj kući u Stenjevcu 101 pod lažnim imenima Marija Šarić i inž. Slavko Babić, odbornik opštine Sinj, u kojoj je tih godina vladala Radničko-seljačka stranka.

Idila je trajala samo do 1941. i potajnog, noćnog ulaska Ante Pavelića u Zagreb. Tvrdeći da je za njega ustaški režim previše opasan, Tito je u maju 1941. otputovao u Beograd s novom partijskom kurirkom. Zvala se Davorjanka Paunović. Postala je, službeno, Titova ratna sekretarica i njegova najveća ljubav. Pošto je 1947. umrla od tuberkuloze, Tito je sahranio u parku svoje rezidencije na Dedinju. Bila je to ujedno tetka Mirjane Marković, supruge Slobodana Miloševića.

Herta Has ostavljena je u Zagrebu u poodmakloj trudnoći, a nekoliko dana posleTitovog odlaska, u bolnici Merkur rodila je sina Mišu. Tita je videla još samo jednom i nikada više: 1946. u njegovom službenom kabinetu predsednika SFRJ.


vesti po rubrikama

^ljudi i dogadjaji

16:23h

Dragomir Antonić, etnolog i specijalista za šporetom, o jačanju srpskog libida

16:47h

Melodrama Herte Has: Ostavljena sa stomakom do zuba zbog kurirke

17:04h

Na Sajmu ishrane u Budvi nagrađen štand sagrađen od mesa

17:26h

U Žabljaku Crnojeviću čudo neviđeno: Utvare hodaju selom
   
 


     


FastCounter by LinkExchange