[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Sreda, 19. 2. 2003.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Srbija, Vatikan i Albanci u XX veku (4)

Uzgoj mržnje na Kosmetu

Širili je: Turska, islam, Vatikan, Habzburzi, Austrija...

Za rimokatolike skopske dijeceze izgrađen je jezuitski manastir Sv. Pavla, venecijanske proviniencije, koji je imao četiri redovnika na čelu sa ocem Stefanom Zadrimom. Manastiri Milosrdnih sestara izgrađeni su u Skoplju i Prizrenu. Manastir Sv. Bogorodice u Skoplju, reda Sv. Vinćenca od Paule, imao je pet sestara iz Dalmacije i Hrvatske. Manastir Presveto Srce Isusovo u Prizrenu, koji je imao pet sestara, držao je školu sa arbanaškim nastavnim jezikom. Rimokatoličke crkve u skopskoj biskupiji podignute su u Prizrenu, Đakovici, Zlokućanima, Glođanu, Mitrovici, Janjevu, Ferizoviću, Stubli, Letnici i Skoplju.

Sedište biskupa (nadbiskupa) skopskog često je menjano. Nadbiskupi skopski imali su neprekidno svoje sedište u Skoplju do 1680. godine. Te godine, zbog turskih progona, monsinjor Petar Bogdani je sjedište nadbiskupije premestio iz Skoplja u svoje rodno mesto Janjevo. Sedište nadbiskupije bilo je u Janjevu sve do 1821. godine kada je monsinjor Matej Krasnić sedište preselio u Prizren, u kom su nadbiskupi bili do sredine osamdesetih godina XIX veka. Od tog vremena turske vlasti su prisilile nadbiskupa Fulgencija Gareva da se preseli u Skoplje.

Prizren kao centar

On je kratko boravio u Skoplju pošto ga je Sv. stolica ubrzo premestila na Hvar. Njegov naslednik, monsenjer Andrej Sogoreci, živeo je kratko dok je njegov naslednik Paško Trokci vratio sedište u Prizren. Dakle, u razdoblju od 240 godina biskup skopski boravio je u Skoplju samo sedam godina. Vatikan se upravo zalagao da sedište bude u Prizrenu zbog uspešnijeg pastoralnog rada jer se oko dve trećine rimokatolika, uglavnom Šiptara i u manjem broju Srba, nalazilo na području Prizrena, Đakovice i Peći.

"Umjetni uzgoj mržnje" na Kosovu i Metohiji, krajem XIX i početkom XX veka, dodatno su, pored Turske i islama, inspirisali Vatikan i "apostolska" Habsburška monarhija. Austrija je, zajedno sa Francuskom, u XVIII veku zadobila pravo zaštite rimokatolika u Osmanlijskom carstvu. Arbanaški svetovni kler primao je prethodno obrazovanje u Skadru u jezuitskom kolegijumu.

Uz pomoć Austrije podizane su crkve, a albanski pitomci pohađali su škole u Austriji, naročito zbog izučavanja nemačkog jezika. Oslobođenjem kosovsko-metohijskih i makedonskih krajeva, posle Balkanskih ratova, Srbija i Cara Gora, kao pravoslavne zemlje, našle su se na udaru vatikanske i habsburške propagande.

Srpske države su optuživane da su, umesto "križarskog rata protiv nevernika" muslimana udarili na rimokatolike. Umesto da su jurišali pod parolom "Za krst i slobodu", pravoslavni bojovnici su, kako ističe klerikalni splitski "Dan", nastupali sa usklikom: "Udri katolike i njihovu slobodu". U svojim napisima "Dan" dosledno strogo odvaja Srbe i Crnogorce, kao dve potpuno različite narodnosne kategorije, koje jedino pravoslavlje veže i ujedinjuje u jednu duhovnu zajednicu. U istovetnom tonu piše i klerikalni misionarski list "Le Missioni Cattoliche" iz Milana.

U članku "Katolici u osvojenim mestima od Srba i Crnogoraca" rimokatolički listovi daju svoje istorijsko viđenje događaja: "Još od početka rata videlo se da Srbi i Crnogorci snove snovaše kako da iskorene katolike na Balkanskom poluotoku; jer odmah počeše strahovito progonstvo protiv onih mesta gde stanovahu najlepše nade katoličke crkve, to jest protiv Albanije".

Čitaoci 'Misiona' sećaće će se što smo pisali davne 24. siječnja t.g., ka smo naveli d je srpski kralj Petar ú, kada je došao u Skoplje, kada mu je prišlo 50 onih albanskih porodica koje su dotle cenjene muhamedanskim, da mu se poklone kao svome vladaru, i izjavile da su hrišćanske, pače katoličke, ljutito im rekao: 'Katolici! Zlo i sasvim zlo! Ili pravoslavni ili muhamedanci, ali katolici nipošto!'" Katolički listovi ističu da je to bio samo početak progona, jer tek posle počinju "divlji prizori barbarstva protivu puka albanskog".

Upornost Beča

Bečki publicista Lav Frenndlich stvorio je svojevrstan pamflet od skupljenih članaka iz klerikalnih i austrijskih dinastičkih novina koji su se odnosili na "surovost i barbarstvo" Srba i Crnogoraca. To svoje propagandno ostvarenje nazvao je "Golgota Albanska". U propagandnim brošurama, proizvedenim u klerikalno-dinastičkim austrijskim krugovima, srpsko-crnogorsko "bezumlje" dostiglo je genocidne razmere. Istican je fantastičan podatak da je na samom Kosovu pobijeno oko 30.000 Albanaca, od kojih 4.000 žena i dece.

U novooslobođenim krajevima Srbije i Austro-Ugarska je ranije stekla pravo protektorata nad rimokatolicima Turskog carstva. To pravo Austrije pomenuto je u ugovoru o miru potpisanom u Karlovcima 1699. godine. Pravo protektorata potvrđeno je i ugovorima o miru sklopljenim u Požarevcu 1718, Beogradu 1739. i Svištovu 1791. godine.

Piše: Nikola Žutić
Sutra: Protektorat nad katolicima


vesti po rubrikama

^feljton

15:04h

Srbija, Vatikan i Albanci u XX veku (4)

15:31h

Srbi u "ratnom dnevniku" vermahta (40)

 



     


FastCounter by LinkExchange