[an error occurred while processing this directive]  

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e
Subota, 18. maj 2002.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Links

Srpsko nasleđe

SINA

SNAGA

Prokuplje, prestonica Toplice i nekad centar države Stevana Nemanje

Grad svetog Prokopija

Oko severne strane Hisara reka Toplica teče uzbrdo, a ovaj prirodni fenomen prvi je primetio i zapisao Jovan Cvijić

TEKST I FOTO: RADOJICA BARJAKTAREVIĆ  
JELENA GVOZDENOVIĆ  

Po obilju izvora tople vode, živopisni predeo u zagrljaju Kopaonika, Jastrepca, Radana, Sokolovice, Vidojevice i Pasjače, Južni Sloveni u sedmom veku nazvaše Toplica. I najvećoj reci u svom novom zavičaju, levoj pritoci Južne Morave, dali su ime Toplica. Njene brojne pritoke (Trnavska reka, Tražavačka reka) presecaju brdovite predele što razuđenom topličkom reljefu daje još lepšu sliku.

Prestonica Toplice je Prokuplje. Grad sa oko 40 hiljada stanovnika je razmešten duž obale reke, na 28. kilometru magistralnog puta Niš-Priština. Oko 250 kilometara jugozapadno od Beograda istrajava ovaj bajkoviti kraj sa više od stotinu naselja. U nedrima njegovim, izuzetne civilizacijske domašaje ostvarili su ljudi pre šest milenijuma.

Prvi put se pominje u povelji kneginje Milice Hrebeljanović 1395. godine, kojom ona manastiru Svetog Pantelejmona na Svetoj gori poklanja vinograde i druga dobra u okolini grada "svjatago Prokopija", ali grad na obalama Toplice ima znatno duže pamćenje. Arheološke iskopine i sačuvani istorijski spomenici dokazuju da naselje na mestu današnjeg grada potiče iz praistorijskih vremena.

Veruje se, a o tome je i sve više dokaza, da je ljudski život ovde postojao još u doba neolita. Pronađeni su keramički i drugi predmeti koji pripadaju starčevačkoj i vinčanskoj kulturi. Ime je dobio po svetom Prokopiju, hrišćanskom mučeniku u doba cara Dioklecijana, koji je stradao propovedajući hrišćanstvo. Sveti Prokopije je zaštitnik topličke prestonice podno Hisara. Najstariji hrišćanski hram u Toplici je današnja crkva Svetog Prokopija u Prokuplju. Podignuta je u 10. veku.

Više puta je rušena i zidana, a u njoj su pohranjene mošti svetog Prokopija. Crkveni praznik 21. jul slavi se kao gradska slava Prokuplja.

Sa vrhova Hisara, Borovnjaka, Računkovog brda, Gube i Sokolice puca najlepši vidik na Prokuplje i čitavu Topličku dolinu. A gotovo u celosti brdo Hisar reka Toplica umiva i čini prirodni fenomen epigenium. Oko severne strane Hisara Toplica teče uzbrdo, što je primetio i zapisao čuveni naučnik Jovan Cvijić.

Krajem 12. veka Toplica postaje prestonica srpske države. Stevan Nemanja, Zavidin sin, došao je na očevinu rešen da postavi temelje slobodnoj i samostalnoj srpskoj državi, izgradivši dve crkve i dvor u današnjoj Kuršumliji, Nemanja je odlučio da ovaj grad bude prestonica srpske države. Pod osmanlijskom vlašću grad je dobio ime Urćur.

Oslobođenje od Turaka dogodilo se 1879. godine. Posle izbijanja Prvog svetskog rata Prokuplje se našlo pod okupacijom bugarskih i austrougarskih snaga, a usled velikog terora od strane okupatora 1917. godine, narod u Toplici diže Toplički ustanak, prvi i jedini takve vrste u svetu, da bi se, potom, živelo životom jedne tipične srpske palanke.

Izrodio je ovaj kraj veliki broj znamenitih ljudi, a za dobar glas Toplice postarali su se i bard srpskog pesništva Rade Drainac, veliko ime našeg slikarstva Boža Ilić, te dr Aleka Savić, Ljubomir Lešanin, Boki Milošević, Ljiljana Dragutinović, Boža Grbić, Žarko Koprivica, Dule Pavlović i mnogi drugi.


vesti po rubrikama

^Srbija u 21. veku

PROKUPLJE

15:00h Prokuplje, prestonica Toplice i nekad centar države Stevana Nemanje

15:10h

Državna privreda propala, privatnika nigde nema

15:20h "Prokupac", fabrika alkoholnih pića, sve uspešniji
15:35h Milorad Pribak, potpredsednik SO: Dug od pola miliona evra
15:45h Tomislav Ristić, publicista i hroničar
15:55h Boža Ilić najpoznatiji slikar ovog kraja
16:10h Drainčevi pesnički susreti
   



     


FastCounter by LinkExchange