[an error occurred while processing this directive]  

Izdaje NIP „GLAS” a.d.
„GLAS JAVNOSTI“ d.d.

Vlajkovićeva br. 8, Beograd, Jugoslavija

[an error occurred while processing this directive]  

I n t e r n e t   i z d a n j e

Subota, 11. novembar 2000.

 
 
[an error occurred while processing this directive]

vesti dana

arhiva

vaša pisma

istorijat

redakcija

kontakt

pomoć

pišite nam


Links

Srpsko nasleđe

Glas nedelje

SINA

SNAGA

10. Nov 2000 20:05 (GMT+01:00)

Naučnici i rodoljubi

Doživotni predsednik SANU

Aleksandar Belić na čelu Akademije je bio 23 godine

U velikom Belićevom delu „O jezičkoj prirodi i jezičkom razvoju" (u posebnom izdanju SANU, 1941.) izložio je svoje originalno učenje o jeziku, u osnovi različito od učenja svih drugih lingvističkih škola i pravaca. U ovom delu Belić daje svoje shvatanje prirode jezika, njegovog porekla, unutrašnjeg života i razvoja - jezika u celini.

Ne odvajajući jezik od stvarnosti i društvenih odnosa u kojima se razvija on nalazi objašnjenje jezičkim pojavama na samim jezičkim elementima, na jezičkom materijalu kao takvom. Idući tim putem, dolazi do zaključka da su jezička suština i osnovni uslovi stvaranja svakog jezika isti i pored toga što su i po njemu na različitim stranama zemljine kugle, različitim životnim uslovima postali po obliku sasvim različiti jezici.

Do svojih pogleda na jezik Belić je došao najdoslednijom lingvističkom metodom, udubljujući u pojave i probleme svog maternjeg jezika i nekoliko srodnih jezika i poređenjem njihovih sa onim što je bitno u jezicima sasvim različitih sistema.

Vrlo je velika zasluga Belićeva u zalaganju za obnovu Leksikografskog odseka pri Srpskoj akademiji nauka. Taj odsek i njegov osnovni zadatak, izrada sveobuhvatnog rečnika našeg jezika, bili su zamišljeni još u prošlom veku. Građa za ovo kapitalno delo počela se prikupljati i pre Prvog svetskog rata i između ratova, da bi u obnovljenoj Jugoslaviji bio pri SANU osnovan Institut za srpski (kasnije srpskohrvatski) jezik, te se u njemu pristupilo izradi mnogotomnog Rečnika srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika.

U periodu posle Drugog svetskog rata Belić je još izvesno vreme držao univerzitetska predavanja, posvetio se izdavanju ranije zasnovanog časopisa „Naš jezik", kao i celokupnom radu pomenutog Instituta, kome je do smrti stajao na čelu i gde je, sa proširenim naučnim kolektivom, pokrenuo lingvistički rad u nekoliko smerova. Belić se odlikovao izuzetnim smislom za organizacione poslove. Bio je generalni sekretar SKA, kasnije doživotni predsednik SANU (1937-1960), dakle 23 godine, što je najduži period kod nas, a verovatno i u svetu. Jedno vreme bio je rektor Beogradskog univerziteta, inicijator Kolarčevog narodnog univerziteta i predsednik njegove uprave.

Prateći Belićev rad u godinama balkanskih ratova i uoči Prvog svetskog rata, zapaža se njegovo patriotsko i političko interesovanje za goruća pitanja vlastitog naroda. Tu su razmišljanja o istočno-jezičkim činjenicama vezanim za naše južne i istočne krajeve, o srpsko-bugarskim sporenjima. Odazivajući se svojoj rodoljubivoj dužnosti, a budući već poznat u kulturnim krugovima carske Rusije, Belić je u Petrogradu upoznao rusku javnost sa stanjem stvari na Balkanu i tražio podršku za Srbe.

Još su značajnije bile njegove naučničke i diplomatske misije u inostranstvu za vreme Prvog svetskog rata. Boraveći u Petrogradu zajedno sa Lj. Stojanovićem 1915. godine zastupali su pravo Srbije na njena teritorijalna proširenja. Dok se nalazio u emigraciji tokom ratnih godina - u Italiji, Engleskoj i Francuskoj - bile su štampane njegove izrađene etnografske, istorijske i lingvističke karte naših krajeva, značajne za Mirovnu konferenciju 1919. godine u Parizu.

Takva Belićeva tumačenja bila su objavljena na raznim stranama i časopisima: u Petrogradu, Odesi, Rimu, Njujorku, Parizu i Barseloni. Dakle, može se reći da je on niz godina bio istinski obuzet nacionalnim pitanjima.

Aleksandar Belić, pored već navedenog, zahvaljujući svojim zaslugama i svojoj međunarodnoj reputaciji, bio je biran za počasnog člana nekoliko akademija nauka: jugoslovenske i slovačke, zatim češke, poljske, bugarske, bavarske; isto tako naučnih društava u Lavovu, Pragu, Danskog kraljevskog društva. Bio je počasni profesor Moskovskog univerziteta „Lomonosov" i Univerziteta u Glazgovu.

Njegovi poštovaoci, saradnici i učenici, domaći i inostrani, posvetili su mu nekoliko zbornika radova povodom njegovih jubilarnih godišnjica naučnog rada, i posthumno, o stogodišnjici njegovog rođenja 1976. godine.

Priredio: Dr Mihajlo Molnar


vesti po rubrikama

^feljton

20:05h

Naučnici i rodoljubi: Doživotni predsednik SANU

20:25h

Tajne ruske špijunaže: Ruski interes za Aziju

20:55h

Za zdravlje dece: Žutica kod beba

 



     


FastCounter by LinkExchange